دانلود کتاب‌های نایاب ، تاریخی ، کهنه ، خطی ، نفیس و قديمی و دانلود رمان و نمايشنامه در کتابخانه مجازی "پرتال جامع كتاب تاريخ" HistoryBook.ir

آتشكده آنلاين مجازی زرتشتی

قفسه‌های‌کتابخانه

دانلود كتاب‌های تاريخ ايران باستان
دانلود كتاب‌های تاريخ ايران بعد از اسلام
دانلود كتاب‌های تاريخ جهان
دانلود كتاب‌های تاريخ اساطيری و افسانه‌های ملل

دانلود كتاب‌های بخش‌های پراكنده تاريخ
دانلود اسناد و كتيبه‌ها
دانلود كتاب‌های جغرافيای تاريخی
جستارها، مقالات و نوشتارهاي بهمن انصاري.

دانلود كتاب‌های جامعه‌شناسی و سياست
دانلود كتاب‌های رشته  زبان‌شناسی
دانلود كتاب‌های رشته  ادبيات فارسی
دانلود رمان و شاهكارهای ادبيات كلاسيك

دانلود كتاب های مقدس اديان و مذاهب
دانلود كتاب های مقدس اسلامی
دانلود كتاب های مقدس زرتشتی
دانلود كتاب های فلسفه و كلام

دانلود كتابهای صوتی
دانلود کتاب‌های متفرقه
آرشیو روزنامه‌های تاریخی برای دانلود
مجله تاريخ

دانلود کتاب‌های نایاب ، تاریخی ، قديمی - کتابخانه مجازی تاریخ‌بوک

تاريخ ايران باستان: تاريخ ايران بعد از اسلام:
دانلود کتاب تاريخ هرودوت دانلود کتاب تاريخ طبری
دانلود کتاب تاريخ ايران، از باستان تا امروز دانلود کتاب تاریخ زرتشتیان پس از ساسانیان
دانلود کتاب از کوروش تا پهلوی دانلود کتاب تاريخ مشروطه ( احمد كسروی )
دانلود کتاب تاریخ ابن‌خلدون دانلود کتاب جامع‌التواريخ
دانلود کتاب تاریخ ایران باستان (دیاکونوف) دانلود کتاب التنبيه و الاشراف ( مسعودی )
دانلود کتاب تاریخ کامل ایران از مادها تا عصر حاضر دانلود کتاب تاريخ ابن‌ اثير
دانلود کتاب تمدن ایران باستان دانلود کتاب تاریخ ایران، از صدر اسلام تا سلجوقیان
دانلود کتاب پرتوی از فلسفه ایران باستان دانلود کتاب تاريخ ايران مدرن ( آبراهاميان )
دانلود کتاب تاریخ ایران ( سر پرسی سايكس ) دانلود کتاب چرا ايران عقب‌ ماند و غرب پيش‌ رفت
دانلود کتاب تاريخ كامل ايران ( سرجان ملكم ) دانلود کتاب پيدايش دولت صفوی
دانلود کتاب تاريخ ايران باستان ( پيرنيا ) دانلود کتاب زندگی و زمانه شاه
دانلود کتاب نگاهی به تاریخ جهان (جواهر‌لعل نهرو) دانلود کتاب تاريخ امپراتوری عثمانی و تركيه جديد
دانلود کتاب حيات مردان نامی ( پلوتارک ) دانلود کتاب طبقات سلاطين اسلام
دانلود کتاب تاريخ تمدن ( ويل دورانت ) دانلود کتاب آخرين سفر شاه
دانلود کتاب ايران باستان ( موله ) دانلود کتاب مشاغل‌ ايران‌ در‌ دوره‌ قاجار
دانلود کتاب از مادها تا ساسانيان ( پيرنيا ) دانلود کتاب تصاوير نایاب از دوران قاجار و پهلوی
دانلود کتاب اخبار الطوال ( دينوَری ) دانلود کتاب تاریخ معاصر ایران (سعید نفیسی)
دانلود کتاب تاريخ كامل ايران ( خنجی ) دانلود کتاب ایران در یک قرن پیش
دانلود کتاب تاريخ ماد ( دياكونوف ) دانلود کتاب منم تيمور جهانگشا
دانلود کتاب تاریخ اشکانیان (دیاكونوف) دانلود کتاب تاریخ معاصر ایران (پیتر آورْری)
دانلود کتاب ايران‌ در‌زمان‌ ساسانيان ( كريستن‌سن ) دانلود کتاب رضاشاه‌پهلوی از آلاشت تا ژوهانسبورگ
دانلود کتاب ايران‌ از‌آغاز‌ تا‌ اسلام ( رومن‌ گيرشمن )  
دانلود کتاب تاريخ‌ تمدن‌ ساسانی ( نفيسی ) رمان:
دانلود کتاب قرمان‌های‌ شاهنشاهان‌ هخامنشی دانلود کتاب هزار پیشه (بوکوفسکی)
دانلود کتاب ايران پيش‌ از آريايی‌ها تا هخامنشيان دانلود کتاب مسخ ( كافكا )
دانلود کتاب سكه‌ها و پيكره‌های‌ شاهنشاهان‌ايران دانلود کتاب كمدی الهی ( دانته )
دانلود کتاب باستان‌شناسی ایران باستان دانلود کتاب چنين گفت زرتشت ( نيچه )
دانلود کتاب نوادگان‌ يزدگرد در‌ چين ( تورج‌ دريایی ) دانلود کتاب جنايت و مكافات ( داستايوفسكی )
دانلود کتاب تاریخ جنگ‌های ایران، از مادها تا امروز دانلود کتاب هزار و يك شب
دانلود کتاب آثار الباقيه ( ابوريحان بيرونی) دانلود کتاب طاعون ( آلبر كامو )
دانلود کتاب پذیرش اسلام در ایران دانلود کتاب سقوط ( آلبر كامو )
دانلود کتاب طبقات ناصری دانلود کتاب بوف كور ( نسخه دستنويس صادق‌هدايت )
دانلود کتاب تاریخ اجتماعی ایران از آغاز تا مشروطه دانلود کتاب مهمان مردگان ( كافكا )
  دانلود کتاب زن‌های وحشی آمازون
كتاب‌های مقدس: دانلود کتاب داستان‌های كوتاه كافكا ( كافكا )
دانلود کتاب انجيل دانلود کتاب قلعه حيوانات ( جورج اورول )
دانلود کتاب اوستا ( كتاب‌ مقدس زرتشتيان )  
دانلود کتاب رامايانا ( كتاب‌ مقدس هندوها ) اساطیر:
دانلود کتاب كتاب‌ تبتی‌ مردگان ( كتاب‌ مقدس بودايی‌ها ) دانلود کتاب افسانه‌های‌ سرخ‌پوستان
دانلود کتاب بهاگاواد گيتا ( كتاب‌ مقدس هندوها ) دانلود کتاب آفرينش‌ خدايان، راز داستان‌های اوستایی
دانلود کتاب زبور دانلود کتاب الواح سومری
دانلود کتاب تورات دانلود کتاب سلسلة‌‌التواريخ‌ ( شگفتی‌های‌‌ جهان باستان )
دانلود کتاب آشنایی با ادیان دانلود کتاب حماسه گيلگمش (بازمانده از سومر باستان )
دانلود کتاب تاريخ‌ اديان و مذاهب ايران  
دانلود کتاب تاريخ اديان جهان شعر:
  دانلود کتاب زراتشت نامه ( نسخه‌ خطی )
فلسفه: دانلود کتاب برهان قاطع
دانلود کتاب متافیزیک (مابعدالطبیعه) (ارسطو) دانلود کتاب پيشگويی‌های شاه‌ نعمت‌الله‌ولی
  دانلود کتاب دیوان شرقی (گوته)
روزنامه‌های تاریخی:  
دانلود روزنامه وقایع اتفاقیه (امیرکبیر)  
دانلود نشریات پیمان و پرچم (احمد کسروی)  
دانلود روزنامه باختر امروز (دکتر فاطمی)  
دانلود روزنامه قرن بیستم (میرزاده عشقی)  
دانلود روزنامه طوفان (فرخی یزدی)  
دانلود روزنامه ایران باستان (سیف آزاد)  
دانلود روزنامه خاک و خون  
دانلود روزنامه مردم ایران  

دانلود کتاب‌های نایاب ، تاریخی ، قديمی - کتابخانه مجازی تاریخ‌بوک

مجله تاریخی

16 فوريه 923 ميلادي (301 هجري خورشيدي) روزی است که ابوجعفر محمد جرير طبري تاریخ نگار شهیر ایران و مولف تاريخ «اخبار الرسل و الملوك» از اين دنيا رفت.

اثر مهم او که در 16 جلد انتشاریافته است به «تاريخ طبري» معروف است. محمد جرير از مردم طبرستان (مازندران) بود كه علاوه بر تاريخ بسيار مفصل خود، چند تاليف و تفسير ديگر هم دارد.

در آن زمان، همانند اروپا كه تا قرون جديد، كتابهاي فلسفي، تاريخ و علوم به زبان لاتين (زبان كليسا) تاليف مي شد تا در همه سرزمين‌هاي مسيحي مخاطب داشته باشد؛ بیشتر نويسندگان ايراني هم اين قبيل كتابها را به عربي مي‌نوشتند تا در سراسر جهان اسلامي انتشار يابد و خوانده شود.

بنابر اين، محمد جرير هم تاليف خود «اخبار الرسل والملوك» را به عربي نوشت كه به دستور منصور ساماني، وزير وي ابوعلي محمد بلعمي آن را به پارسي برگردانيد كه نثري روان، ساده و دلنشين است. طبري آغاز قيام ايرانيان براي تامين استقلال وطن را شاهد بود.

محمد جرير در مقدمه تاليف خود نوشته است كه هدف او از اين كار پرزحمت؛ خبر رساندن و آگاهي دادن از حوادث ايام ملوك، پيمبران، و خليفگان از آغاز خلقت است، و كارهايشان را بگويم تا كوتهي آنان روشن شود. وي در اين مقدمه نوشته است كه آن چه را كه آورده از قول راويان و ناقلان است و از او نيست و درستي آنها را جز آن چه كه در زمان خودش و يا نزديك به عصر خودش بوده تضمين نمي‌كند.

طبری در سال ۲۲۴ هجری قمری برابر با ۲۱۸ هجری شمسی در آمل چشم به جهان گشود وی در عین مورخ بودن مفسری پرتوان نیز بود، وی کتاب تاریخ طبری را نگاشت که در آن وقایع به ترتیب سال تنظیم شده و تا سال ۳۰۲ هجری را در برمی گیرد.

تاریخ طبری مرجع عمده تاریخ جهان و ایران تا اول سده چهارم هجری است، همچنین این کتاب در واقع مأخذ عمده تمام کسانی واقع شده‌است که بعد از طبری به تألیف تاریخ اسلام اهتمام ورزیده‌اند.

وی از سنین پیش از نوجوانی در زادگاهش به فراگرفتن فنون و دانش از جمله دانش حدیث مشغول گردید. پس از فراگرفتن مقدمات علوم در ۱۲ سالگی آمل را ترک گفت و به ری روآورد. طبری پس از مدتی میان‌رودان (بین النهرین) را ترک کرد و برای آشنایی با اصحاب ری عازم مصر شد.

او در این سفر از راه شام و بیروت گذشت و در ۲۵۳ قمری هنگام حکومت احمد بن طولون به مصر وارد شد و سه سال در آن دیار ماند و در شهر فسطاط مصر نزد پاره‌ای از دانشمندان آن دیار شاگردی کرد. طبری طی سفرهای بسیار خود بیش‌تر سفرنامه‌هایی را که حاوی تاریخ و جغرافیای پیش از زمان خود بود، مطالعه کرد.

هم‌چنین، طی آن سفرها سیره نویسان گوناگونی را در جهان دیدار کرد و اطلاعات زیادی از آن‌ها به دست آورد. او پس از زندگی سه ساله در مصر از راه شام به بغداد بازگشت و پس از زمان کوتاهی برای دیدار از وطنش راهی طبرستان شهر علم و فلسفه شهر آمل شد و در سال ۲۹۰ قمری به آمل آمد.

طبری پس از مدتی به بغداد بازگشت و در محلهٔ رحیه یعقوب اقامت نمود و مطالعات خود را ادامه داد.

اکثر علما می‌گویند او از علمای و مفسران بزرگ است که در مورد او گفته‌اند: «کسی مانند محمد بن جریر در علم، دانش و تفسیر برنخاسته‌است»

راوی گوید: «او اگر کتابی را فقط یک بار می‌خواند تمامی کتاب را حفظ می‌شد.»

مسعودی درکتاب مروج الذهب درباره طبری می‌نویسد: «اما تاریخ ابو جعفر محمد بن جریر از همه تاریخ‌ها برتر و بر همه کتاب‌های نوشته شده در تاریخ فزونی دارد.»

ملک الشعرا بهار می گوید: «اگرچه مورخ‌هایی مانند مسعودی، ابوریحان بیرونی، یعقوبی و ابن‌مسکویه در زمینه تاریخ زحماتی کشیده‌اند، لیکن هیچ یک به قدر محمد بن جریر طبری رنج نبرده و به قدر او اطلاع وافر درباره ساسانیان نداشته است.»

عبدالجریر طبری مولف تاریخ طبری
4 (80%) 2 votes

تصویری از اسکلت " لیزا ژراردینی" زنی که "لئوناردو داوینچی" تابلوی مشهور "مونالیزا" یا " لبخند ژکوند" را به احتمال زیاد از چهره وی کشید.

لیزا ژراردینی و داوینچی

"لیزا ژراردینی دل ژکوندو" عضوی از خانواده‌ای تقریبا اشرافی برخاسته از روستا بود که با "فرانچسکو دل ژکوندو" – تاجری ثروتمند – ازدواج کرد و لبخند پر رمز و رازش با گذشت بیش از 500 سال از خلق نقاشی داوینچی هنوز سوژه مطاعلات علمی است. داوینچی مخترع و نقاش ایتالیایی 15 سال وقت گذاشت تا شاهکار عمرش را خلق کند.

پژوهشگران و دانشمندان ایتالیایی پس از انجام آزمایش روی استخوان‌هایی که در یک دخمه در زیر‌زمین یک صومعه فلورانسی پیدا کردند، احتمال می‌دهند این اسکلت متعلق به "لیزا ژراردینی" باشد.

پژوهشگران در نخستین گام، با کمک آزمایشات کربن‌چهارده روی استخوان‌ها ثابت کردند که زمان مرگ این فرد با زمان مرگ لیزا ژراردینی تطابق دارد. همچنین پاره‌ای اسناد تاریخی که حکایت از دفن شدن لیزا در زیرزمین یک صومعه دارد، ظن محققان را نسبت به حقیقتِ این ماجرا، بیشتر کرده است.

این تیم تحقیقاتی همچنین در برنامه‌های تحقیقاتی بعدی خود، قرار است با انجام آزمایشات DNA ارتباط بین این استخوان‌ها و باقی‌مانده اسکلت فرزندان ژراردینی را مشخص کنند.

مورخان بر این باور هستند که لیزا ژراردینی مدل داوینچی، روزهای پایانی عمرش در سال 1542میلادی را در این صومعه سپری کرده است، بنابراین احتمال این که این استخوان‌ها متعلق به او باشد، بسیار بالا است.

لیزا ژراردینی و داوینچی
به اين كتاب امتياز بدهيد.

یک عکس نایاب و بسیار جالب از حال و هوای خیابان‌های چین در قرن نوزدهم

کانتون، چین، 1880میلادی

عکس نایاب از چین

عکس نایاب از چین
به اين كتاب امتياز بدهيد.

بیماری طاعون یک بیماری واگیردار است که بارها در طول تاریخ همه‌گیر گشته و انسان‌های بسیاری را نابود کرده است. این بیماری تا کنون سه بار به صورت جهانگیر (پاندمیک) حادث شده است.

اولین پاندمی ثبت شده در سال 541 میلادی در مصر رخ داد و تا آسیای‌غربی و اروپا انتشار یافت و موجب تلفات کاهش پنجاه درصد جمعیت در شمال آفریقا، اروپا و آسیا شد.

دومین پاندمی طاعون که به "‌مرگ سیاه" موسوم گردید در سال 1346 میلادی از چین و هند آغاز شد و با کمک کشتی‌ها به اروپا انتقال یافت که حدود 20 تا 30 میلیون نفر یعنی یک‌سوم جمعیت اروپای آن زمان را به هلاکت رسانده است. این پاندمی به مدت 130 سال ادامه یافته و مشکلات سیاسی، فرهنگی و عقیدتی فراوانی به بار آورده است.

پزشکان آن زمان در برابر طاعون ناتوان بودند و تنها به توصیه‌های بی‌اثر بسنده می‌کردند و این سبب شد تا مردم بیشتر به کلیساها رجوع کنند. کلیسا که در برابر مردم بی‌جواب مانده بود مقصر این مشکلات را کفر و بی‌دینی دانست و با سوزاندن و دار زدن یهودیان، کولی‌ها و جادوگران سعی در حل مساله داشت!!!

مردم نمی‌دانستند موش‌ها ناقل بیماری هستند. آنها فکر می‌کردند طاعون مجازات خدا برای گناهکاران است واگر انسانی بد باشد حتما طاعون می‌گیرد و می‌میرد.

شهرها بیشترین تلفات را داشتند. مردم شهر بهداشت را رعایت نمی‌کردند و زباله‌هایشان را به درون کوچه پرتاب میکردند و شست‌و‌شوی و پاکیزگی رعایت نمی‌شد. بعد ها قرنطینه و سوزاندن اجساد بیماران راه کار جلوگیری از گسترش این بیماری بود.

سومین پاندمی طاعون در سال 1855 در چین آغاز شده و به سایر مناطق انتشار یافته که سرانجام موجب مرگ 12 میلیون نفر از مردم هند و چین گردید.

البته طغیان هایی با وسعت کمتر از این بیماری در نقاط مختلف جهان رخ داده است. برای نمونه:

توسیدیدس، مورخ یونانی، در یکی از کتاب‌های خود از یک بیماری واگیردار، هم‌زمان با جنگ اسپارت و آتن، در حدود سال ۴۳۰ قبل از میلاد نام می‌برد که تصور می‌شود طاعون بوده‌است.

رومیان طاعون را انتقام آپولو پس از دزدی از یکی از نیایشگاه‌هایش می‌پنداشتند.

جالینوس برای اولین بار، توصیفاتی از این بیماری را هنگامی که طاعون در شهر روم در سال ۱۶۶ واگیر پیدا کرد به قلم آورده‌ است.

گزارشی از شیوع طاعون در سال 1665 میلادی در شهر لندن شده است. شیوع این بیماری باعث کشته شدن حدود یک‌پنجم جمعیت این شهر شد.

طاعون در ایران‌باستان نسبت به امپراطوری روم، شیوع بسیار کم‌تری یافت. علت آن‌هم احترام به طبیعت و آلوده نکردن آب‌ها و زمین بود که از اصول استوار دین زرتشت است.

از شیوع این بیماری در قرن های گذشته و پس از اسلام در ایران اطلاعات چندانی در دست نیست اما در دوران مختلف پس از اسلام پزشکان ایرانی با طاعون آشنا بودنداطلاعاتی درباره آن مکتوب نمودند که نشان از شیوع این بیماری دارد.

از دوران صفوی تا همین چند دهه پیش، بارها در مناطق مختلف و به خصوص کردستان ایران طاعون همه‌گیر شد و تلفات بسیاری داشت.

به هر شکل، در سال 1894 میلادی یک میکروب‌شناس فرانسوی، به نام "الکساندر یرسین" عامل طاعون انسانی را کشف کرد؛ با سیلی که به یاد او «یرسینیا پستیس» نامیده شد.

امروزه با استفاده از آنتی‌بیوتیک می‌توان بیماری را درمان کرد و واکسن‌هایی برای پیگیری وجود دارد.

طاعون

یک گور دست جمعی از قربانیان بیماری طاعون مربوط به سال 1720 میلادی در فرانسه که در سال های اخیر کشف شده است.

طاعون
به اين كتاب امتياز بدهيد.

" توت‌عنخ‌آمون " یازدهمین فرعون مصر باستان از دودمان هجدهم یا همان پادشاهی نو شناخته می‌شود که حدود 1330 سال پیش از میلاد ( حدود 3300 سال قبل) بر مصر حکومت میکرد.

شجره‌نامهٔ توت‌عنخ‌آمون هنوز به طور دقیق شناخته نشده است و نظریه‌های گوناگونی وجود دارد. مثلاً مورخان نمیدانند که آیا او فرزند آخناتون است یا آمنهوتپ سوم و یا حتی آیه، کشیش بزرگ آمون.

توت‌انخ‌آتون در ۹ سالگی با سومین دختر آخناتون و نفرتیتی، یعنی انخ‌اسن‌پاآتون (نامو او به معنای کسی که برای آتون زندگی می‌کند، می‌باشد) ازدواج می‌کند و پس از مرگ اسمنخکاره، با نام توت‌انخ‌آمون به پادشاهی می‌رسد. همسر جوانش نیز نام را به انخ‌اسن‌آمون (کسی که برای آمون زندگی می‌کند) تغییر می‌دهد.

فرعون جوان، تحت تأثیر وزیرش آیه، دستور می‌دهد که تمامی نام‌های آتون و آخناتون را از معابد پاک کنند و نام آمون را که در دورهٔ حکومت آخناتون حذف شده بود دوباره حک کنند.

از آن پس، به دستور کشیشان، بردن نام آخناتون که جنایت‌کار بزرگ خوانده می‌شود قدغن است.

او پایتخت خود را شهر تب (تبس، تیبس، تبای)(که از زمان آخناتون رها شده بود) قرار می‌دهد و حدود ۱۰سال حکومت می‌کند، بی آن که پادشاهی او جلال یا درخشندگی خاصی داشته باشد. وی آخرین فرعون دودمان شکوهمند هجدهم است. پس از آن حکومت به رامسسیان (دودمان نوزدهم) رسید.

توت‌عنخ‌آمون، فرعون بزرگ مصر

ماسک مرگ زیبا و باشکوه" توت عنخ آمون" فرعون مصر ساخته شده از طلای ناب در موزه ملی مصر

توت‌عنخ‌آمون، فرعون بزرگ مصر
4.6 (91%) 20 votes

ظهور مذهب پروتستان در اوايل قرن شانزدهم ميلادی، شكاف عميقی بين پيروان مسيحيت به وجود آورد و كاتوليكها و پروتستانها در طول سده های پس از آن، بارها با هم به نزاع و نبرد پرداختند.

يكی از جنگهای معروف طرفداران پروتستان با كاتوليك مذهبان، در دهه دوم قرن هفدهم ميلادی به وقوع پيوست و در حدود سی سال به طول انجاميد.

در روز 23 مه 1618میلادی، پروتستانهای چك كه از محدود شدن آزاديهايشان توسط "فرديناند دوم"، امپراتوری مقدس روم نگران بودند، دو فرستاده وی را به قتل رساندند و به اين ترتيب جنگهای سی ساله مذهبی در اروپا آغاز شد. اين جنگها كه عمدتاً در آلمان روی داد، فراز و نشيبهای زيادی داشت.

در طول جنگ، كشورهاي فرانسه، سوئد و دانمارك در حمايت از پروتستانها و دولت اسپانيا و امپراتوری روم به طرفداری از كاتوليكها وارد جنگ شدند.

جنگهای سی ساله مذهبی اروپا در نهايت، با انعقاد «پيمان وستفالی» در سال 1648میلادی خاتمه يافت، اما اسپانيا و فرانسه تا امضای «پيمان پيرنه» در سال 1659میلادی با هم درگير بودند.

این جنگ همچنین قحطی و بیماری‌های گوناگونی را به همراه داشت و باعث شد، که کشور آلمان از جمعیت خالی شود به طوری که در جنوب آلمان تنها حدود یک سوم زنده ماندند. هرچند که جنگ سی سال طول کشید ولی درگیری آن سیصد سال دیگر ادامه داشت. جنگهای سی ساله، علاوه بر ويرانی و تجزيه آلمان و نيز تضعيف امپراتوری مقدس روم، قدرت يافتن فرانسه را در پی داشت.

چندین دهه پس از پایان جنگ، هنگامی که اتریش و متحدان آلمانی‌اش در حال جنگ با ترکان عثمانی بودند، "لوئی چهاردهم" پادشاه فرانسه موقعیت را خوب دید تا تصرفات خود را در دو طرف راین گسترش دهد. این عمل که در «جنگ‌های ناپلئونی» نیز تأثیرگذار بود، به دشمنی دیرینه آلمان و فرانسه تبدیل شد و می توان گفت که بعدها یکی از دلایل و پیش زمینه های دو «جنگ جهانی» بود.

در جنگهای سی ساله اگر چه نزاع ديرينه دو مذهب كاتوليك و پروتستان نقش مهمی داشت، اما عواملی چون اختلافهای ارضی و سياسی دولتهای اين قاره نيز در شروع و ادامه جنگ، بسيار مؤثر بود.

از نتايج مهم اين جنگها، پايان نسبی درگيريهای مذهبی پروتستانها و كاتوليكها و آغاز رشد جريانهای ناسيوناليستی و ملی گرايى و نژادپرستی در اروپا بود.

در كنار اين تاثيرات، تفكر جدايى دين از سياست نيز سر برآورد و به عبارتی، يكی از وقايع مهم اجتماعی كه زمينه جدايی نهاد دينی را از سياست فراهم ساخت، همين جنگها و «پيمان وستفالی» بود.امضاء اين پيمان در مبانی نظری تاریخ سیاسی، به ابتدای مطرح شدن کلمه «سکولار» مشهور است.اینجا نخستین مرتبه ای است که بسیاری از املاک و مستغلات کلیسایی به غیر روحانی سپرده می شود و از آنها با پسوند «سکولار» نام برده می شود و بدین شکل مراكز اقتصادی كه در سلطه كليسا بودند از نفوذ كليسا خارج گشتند.

جنگهای سی‌ساله مذهبی در اروپا
5 (100%) 1 vote

شطرنج در سدهٔ چهارم یا ششم میلادی از شمال‌غربی هند سرچشمه گرفته‌است. در آن زمان، امپراتوری "گوپتا" بر هند فرمان می‌راند.

شاهان هند بر این باور بودند که یادگیری جنگ موجب یادگیری ارزش‌های دلاوری، تصمیم‌گیری، شکیبایی و شجاعت می‌شود. آنها تصمیم گرفتند جنگ را مدل‌سازی کنند به شکلی که بتوان دوراندیشی و استدلال کرد و چیزی به عنوان شانش در آن وجود نداشته‌باشد.

بنابر این بازی‌ای را ایجاد کردند و صفحه‌ای متشکل از 64 خانه، همراه با دو ارتش متشکل از ۳۲ مرد با دو رنگ مختلف برای آن در نظر گرفتند که آرمان هر ارتش، دستگیری و کشتن شاه ارتش حریف بود. این بازی را «چاتورانگا» نام‌ نهادند «چاتورانگا» از زبان سانسکریت سرچشمه گرفته و به معنی ۴ عضو است که به ۴ عضو نظامی ارتش هند یعنی ارابه‌ها، فیل‌ها، سواره‌نظام و پیاده‌نظام اشاره‌دارد.

در حدود سال ۶۰۰ میلادی، ۳ متن به زبان پهلوی نوشته‌شد که ادعا می‌کند بازی «چَترَنگ» را هند به دربار ایران معرفی‌کرد و اصیلان ایرانی باید این بازی را یاد می‌گرفتند. برخی از زبان‌شناسان ثابت کرده‌اند که واژهٔ «چترنگ» در زبان پارسی میانه از واژهٔ «چاتورانگا» در زبان سانسکریت ریشه گرفته‌است.

"هارون الرشيد" خليفه عباسی که در عصر خود ابرمرد شرق بشمار می آمد در ماه مه سال 800 ميلادی ضمن ارسال پيامی به «شارلمانی» ابرمرد وقت غرب به وی اطلاع داد كه به "ابراهيم بن عقرب" حكمران افريقيه (سرزمين‌های مسلمان‌نشين شمال آفريقا به مركزيت تونس امروز) خود‌مختاری داده است و در امور داخلی استقلال دارد و از اين پس درباره مسائل محلی و منطقه مديترانه با او تماس بگيرد. "هارون" با اين پيام، يك دستگاه بازی شطرنج با راهنمای استفاده از آن را به عنوان هديه برای شارلمانی ارسال داشته بود و ياد آور شده بود كه "كسری" (خسرو انوشيروان ساسانی) اين بازی را كه مبتكر آن هنديان بوده‌اند به منظور تقويت حافظه و قوای مغزی ايرانيان و تسريع محاسبات رياضی، در قلمرو خود رواج داده و ملت را به انجام اين بازی تشويق كرده و جايزه معين ساخته بود.

تاریخچه شطرنج
تصویر: شطرنج کشف‌ شده در نیشابور، مربوط به سدهٔ دوازدهم میلادی

تاریخچه شطرنج
به اين كتاب امتياز بدهيد.

"ادوارد لورنس" یکی از مشهورترین شخصیت‌های تاریخ معاصر انگلستان است که نقش تعیین کننده‌ای در تجزیه امپراتوری عثمانی و گسترش نفوذ استعماری انگلستان در کشورهای عربی داشت.

"ادوارد لورنس" که برخی او را جاسوس و عامل استعمار بریتانیا می‌دانند، یک محقق، ماجراجو و باستان‌شناس بود که در جوانی به فرهنگ ملل‌شرقی علاقمند شد و زمانی که 21 سال بیشتر نداشت زادگاهش را برای سفر به ممالک عثمانی ترک کرد.

در اولین سفر او که گفته می‌شود با دو‌چرخه صورت گرفت از لبنان، سوريه و فلسطين بازدید کرد و در کنار مطالعه فرهنگ اعراب سعی کرد یاد بگیرد چطور مانند آنها زندگی کند. دومین ماجراجویی او در سال 1910 با سفر به عراق آغاز شد. او در این سفر به تحقیق در سوریه‌، فلسطین و منطقه بین‌النهرین پرداخت.

تحقیقات لورنس در این منطقه با آغاز جنگ جهانی اول همزمان شد؛ نقشه هایی که او از منطقه سینا در نزدیكى مرزهاى عثمانى تهیه کرده بود که در جنگ بین انگلستان و عثمانی مفید واقع شد.

لورنس با آغاز جنگ براى اعزام به منطقه نام نویسى كرد و از آنجایى كه در امور اعراب تخصص بالایى داشت به عنوان افسر اطلاعات به قاهره اعزام شد.

او بیش از یك سال در مصر به فعالیت هاى اطلاعاتى خود ادامه داد و در سال 1916 یك دیپلمات انگلیسى را براى مذاكره با "حسین بن على" امیر مكه كه علیه قوانین عثمانى اعلان شورش كرده بود همراهى كرد.

لورنس مقامات ارشد خود را متقاعد كرد كه شورش طرفداران امیر مكه را حمایت كنند و خود نیز به عنوان افسر رابط "ارتش حسین بن فیصل" امیر مكه را همراهى كرد.

نیرو هاى اعراب تحت راهنمایى لورنس توانستند طى یكسرى جنگ هاى نامنظم خسارات فراوانى به خطوط نیروهاى ترك وارد كنند؛ پیروزی در این جنگ نبوغ لورنس در عملیات نظامی را به مقامات انگلیسی نشان داد و از سوی دیگر موجب محبوبیت او در بین اعراب شد. نقش لورنس در شکست قوای عثمانی در عربستان و سوریه باعث شد تا اعراب لقب لورنس عربستان را به او بدهند.

با وجود وعده های او به اعراب برای استقلال اما پس از اتمام جنگ در کنفرانس صلح پاریس به سال 1919 عراق، فلسطین و اردن به مستعمره انگلیس تبدیل شد و فرانسه نیز بر لبنان و سوریه تسلط یافت. همین امر باعث شد وی که به دلیل اقداماتش به شخصیتى افسانه اى تبدیل شده بود کار را رها کرده و به نوشتن خاطراتش بپردازد.

با این حال چندی بعد در سال 1921 ویـنستون چـرچیل او را به عنوان مشاور امور اعراب اداره مستعمرات فراخواند اما سیاست های دولت انگلیس باعث شد این همکاری بیش از یکسال ادامه نیابد و وی در سال 1923 از مناصب خود کناره گیری کند.

لورنس در 19 می 1935 زمانی که با نام مستعار "شاو" زندگی می کرد در یک سانحه موتورسیکلت در منطقه‌ "مورتون‌" در ناحیه "شایر" انگستان‌ جان‌ خود‌ را از دست داد.

لورنس عربستان

"لورنس عربستان" در لباس عربی

لورنس عربستان
به اين كتاب امتياز بدهيد.

چوپان جوانی بود که گاه و بی‌گاه بانگ برمی‌داشت: «آی گرگ! گرگ آمد» و کشاورزان و کسانی از آنهايی که در آن اطراف بودند، مسلح با بيل و چوب و سنگ و کلوخی، دوان دوان به امداد چوپان جوان میدويد و چون به محل می‌رسيدند اثری از گرگ نمی‌يدند. پس برمی‌گشتند و ساعتی بعد باز به فرياد «کمک! گرگ آمد» دوباره دوان دوان می آمدند و باز ردی از گرگ نمی‌يافتند، تا روزی که واقعا گرگ‌ها آمدند و چوپان هر چه بانگ برداشت که: «کمک» کسی فرياد‌رس او نشد و به دادش نرسيد…

کمتر کسی است که داستان «چوپان دروغگو» را نخوانده يا نشنيده باشد. امّا احتمالاً بین هم وطن های ما ایرانیان کمتر کسی باشد که نویسنده این داستان را بشناسد

«چوپان دروغگو» اثری است از "ایزوپ" که در اسطوره‌های ایزوپ آمده است. "ایزوپ" از نویسندگان اسلاوتبار یونان بود که قصه و افسانه می‌نوشت. بنا به گفته "هرودوت"، "ایزوپ" هم دوره "کورش هخامنشی" و برده‌ای از اهالی «سارد» بوده که بعدها صاحبش او را آزاد کرد.

بسیاری از افسانه‌ها و داستانهای معروف که امروزه میشناسیم توسط "ایزوپ" نقل شده است. داستان‌های او به اکثر زبان‌های دنیا ترجمه شده و برخی از شاعران ایرانی، همچون "ناصرخسرو" و "مولانا" چندی از افسانه‌های او را به نظم آورده اند.

ریشه داستان چوپان دروغگو

تصویر: تندیس منسوب به "ایزوپ"

ریشه داستان چوپان دروغگو
به اين كتاب امتياز بدهيد.

"عبدالعزیز" در ۱۸۷۶ یا ۱۸۸۰ در ریاض به دنیا آمد. خانوادهٔ او رهبران سنتی جنبش مذهبی وهابیت بودند و بر مناطق مرکزی عربستان معروف به نجد حکومت می‌کردند. در ۱۹۰۲ میلادی در حالی‌که خاندان او به کویت تبعید شده بودند، عبدالعزیز جوان توانست با کمک گروه کوچکی از نزدیکان و خدمت‌گزاران خود ریاض را دوباره به چنگ آورد. در ۱۹۱۲ تسلط خود را بر نجد تکمیل کرده و یک ارتش آموزش‌دیده را سازمان داد.

عبد العزیز وقتی به سن بیست سالگی رسید، تصمیم گرفت خطر کند و به هر قیمت شده ریاض را از آل رشید باز پس گیرد. او که در این سن و سال چابک و زورمند و مغرور می‌نمود و به قدر کافی تجربه نظامی و سیاسی آموخته بود، دیگر تحمل زندگی محقر و جیره‌خواری شیخ کویت را نداشت، از این رو توطئه تصرف ریاض را تدارک دید و این ایده را با پدر خود و شیخ مبارک، امیر کویت در میان نهاد. در ابتدا هر دو با وی به مخالفت برخاستند، به خصوص شیخ مبارک که ضرب شست ابن رشید را چشیده بود، عبد العزیز را از این اقدام پر خطر برحذر داشت، اما عبدالعزیز آنقدر اصرار ورزید تا هر دو را موافق خود ساخت.

شیخ کویت چند شتر و تعدادی سلاح و مقداری آرد و روغن و شکر و قهوه و خرما در اختیار عبد‌العزیز گذاشت و او همراه نوزده نفر از خویشان و دوستان، از جمله برادرش محمد و پسرعموهایش "عبد الله بن جَلاوی" و "عبد العزیز بن مساعد" به سمت ریاض به راه افتاد. چند ماهی بین اعراب برای یافتن جنگجویان کارآمد به گشت و گذار پرداخت، اما فقط بیست جوان ماجراجو را یافت که اعلام کرده بودند، در این جنگ وی را همراهی خواهند کرد. به ناچار این جمع چهل نفری راه ریاض را پیش گرفت تا در زمستان سال 1319هـ ق/1901 مـ پس از عبور از بین عشایر احساء و نجد شبانه خود را به منزلی نزدیک شهر ریاض رساندند.

عبد العزیز که تا آن ساعت توطئه خود را بر یارانش فاش نکرده بود، به ده نفر از آنها دستور داد که در آن منزل بمانند و از شتران و بُنه و خوارباری که داشتند، محافظت کنند و به آنها توصیه کرد، اگر تا بیست و چهار ساعت دیگر بازنگشت،‌ آنها به کویت بازگردند و خود به همراه بیست و نه نفر دیگر شبانه با پای پیاده به سوی قلعه ریاض به راه افتاد که "المُصْمَک" نام داشت.

عبدالعزیز و دار و دسته‌اش همه به شمشیر مسلح بودند، شماری هم مجهز به تپانچه بودند. حاکم ریاض از سوی ابن رشید، "عَجْلان" نام داشت، او شب‌ها در قلعه میخوابید و صبح زود برای صرف صبحانه به خانه خود میرفت که دیوار به دیوار قلعه بود. عبد العزیز و همراهانش با نقشه‌ای ابتدا به خانه ای در جنب خانه عجلان وارد شدند، بعد آهسته از دیوار بالا رفته و به خانه او رفتند. به دستور عبدالعزیز دو همسر عجلان که در آن خانه خوابیده بودند، در اطاقی بازداشت شدند. یکی از همسران عجلان از وابستگان آل‌سعود بود، به همین منظور اطلاعات سودمندی در اختیار عبدالعزیز گذاشت.

عبدالعزیز و همراهان، آن شب را تا صبح بیدار بودند و همین که سپیده دمید شمشیرها را حمایل کرده و پشت دروازه مَصْمَک موضع گرفتند. وقتی عجلان دروازه قلعه را گشود تا از آن خارج شود، با ابن‌سعود و همراهانش مواجه شد و اگرچه به سرعت بازگشت تا دروازه را ببندد، اما عبدالعزیز به او مجال نداد و با همراهانش وارد قلعه شد. در دالان قلعه جنگ خونینی درگرفت که به پیروزی ابن‌سعود منتهی شد و طی آن عجلان به قتل رسید تا مصمک به تصرف عبدالعزیز درآید.

در این نبرد کسی از دار و دسته عبدالعزیز کشته نشد، اما گفته شده که هشتاد نفر از محافظان قلعه که با رشادت و به سختی در برابر راهزنان سعودی مقاومت کرده بودند، همه کشته شدند. به این ترتیب شهر ریاض در دوازدهم ژانویه 1902 مـ به تصرف "عبد‌العزیز بن عبدالرحمن" درآمد.

به موجب قانون صحرا، عبدالعزیز نیم قرن به زور شمشیر تمام قدرت‌ها و قبایل شبه جزیره عربستان را سرکوب کرد و برای تحکیم مبانی سلطنت خود از کشتار بیامان و جمعی مخالفان خود دریغ نکرد. پس از سقوط مَصْمَک و قتل عجلان و یارانش تمام اموال و اسلحه و اسبان و شتران ابن رشید به دست ابن سعود افتاد و او در ریاض سلطنتی را بنیان نهاد که تاکنون نود سال از آن میگذرد.

عبدالعزیز و تشکیل حکومت آل‌سعود

عبدالعزیز و تشکیل حکومت آل‌سعود
به اين كتاب امتياز بدهيد.

سال 946 ميلادی، احمد بویه(معزالدوله) بغداد را متصرف شد، المستكفي‌بالله -بيست و دومين خليفه عباسي- را بركنار كرد و با اين اقدام حكومت سراسر ايران بار ديگر در دست ايرانيان قرارگرفت و تجديد حاكميت ملّي كه مرداني چون شروین و مازیار و ماكان و مرداویج از مازندران و ديلمان، بابك خرّمدين از آذربايجان، یعقوب لیث صفار، سامانيان و … در راهش تلاش كرده و جان باخته بودند به تحقق پيوست. علي، احمد و حسن ديلمي پسران بويه از پيروان و دستياران قهرمان ملّي ایرانیان «مرداويج زیاری» بودند كه آرزوها و انديشه‌هاي وي را دنبال كردند. بوئيان «تشیع دوازده‌امامی» را با ناسيوناليسم ايراني درآميختند تا ميهن آنان درجهان اسلامی ماهيتي كاملا مستقل داشته باشد؛ به همان گونه كه آئين زرتشت ستون ناسيوناليسم ايراني در دوران ساسانيان بود. احمد از سوي برادر خود علي ديلمي مامور پس گرفتن خوزستان و تصرف بغداد بود كه به انجام هر دو ماموريت موفق شد. وی بود که رسمیت عزاداری تاسوعا و عاشورا را اعلام داشت.

تاريخ نگاران اروپايي 15 ژانويه 946 ميلادي ـ فتح مقرّ خليفه عباسي را [پس گرفتن ناحیه ایکه پايتخت امپراتوري باستاني ایران در آنجا قرارداشت] براي ايرانيان روزي بزرگ ثبت تاریخ کرده اند.

تصرف بغداد، پایان رسمی حکومت عرب بر عجم بود. حتی یک قرن بعد و زمانی‌که بوئیان سقوط کردند نیز، دیگر اعراب بر ایرانیان مسلط نشدند و تُرکان تازه‌وارد بر منطق چیره گشتند.

سقوط بغداد و استقلال ایران در زمان آل‌بویه
به اين كتاب امتياز بدهيد.

امپراتوری اشکانیان از فرهنگ‌‌ها، مذاهب و باورهای گوناگونی، بخصوص بطور عمده از آیین‌های ایرانی و یونانی تشکیل می‌شد.

اقلیت یهودیان و تازه مسیحیان در میان ایرانیان رو به وفور بودند و البته بیشتر پارت‌ها چند‌خدا‌باور بودند. در اغلب موارد خدایان ایرانی و یونانی شبیه به هم یا مخلوطی از هم بودند. بطور مثال اهورا مزدا با زئوس، اهریمن با هادس، آفرودیت و هرا با آناهیتا، آپولو با میترا و شمش با هرمس شبیه به یکدیگرند. این تلفیق عجیب نبود زیرا به مدت یک قرن یونانیان بر ایران حاکم بوده و در این مدت باورهای فرهنگی خود را به درون جامعه ایرانی تزریق کرده بودند.

آداب و رسوم اشکانیان سعی در احیا و پیروی از آداب و رسوم اصیل ایرانی می‌کردند و می‌کوشیدند تا از تأثیرات فرهنگ یونانی بکاهند. البته فرهنگ یونانی و آداب دیگر ملل نیز علاقه‌مندانی داشت.

اشراف و بزرگان در دروران اشکانی با اسب عجین بودند و شیرین‌ترین تفریح برای آنها شکار بود. چوگان نیز که در دوره اشکانیان پدید آمد نیز از تفریحات محبوب بود. آنها علاقه بسیاری به جشن و ضیافت داشتند و به همین دلیل موسیقی نیز مورد توجه بود. از زندگی عامه مردم به دلیل کمبود مدارک باستانی اطلاعت زیادی در دست نیست.

اما مهمترین نکته در مورد مذهب در دوره اشکانی، سکولاریزه بودن حکومت اشکانیان است. اشکانیان هرگز مردم را مجبور به داشتن دین خاصی نمی کردند. در این دوره بوداییان در شرق ایران، بت پرستان سامی در غرب، مسیحیان در مرز روم، یهودیان در مرکز و زرتشتیان و مهرپرستان و باورمندان به مذاهب قدیمی آریایی که در اکثریت بودند نیز در سرتاسر ایران پراکنده بودند و همه در کنار هم به صلح و صفا زندگی می‌کردند.

دین و مذهب اشکانیان
4.3 (86.67%) 3 votes

نخستین بار اندیشه استقلال در برابر بیگانگان سلوكی را پهلوانی پارتی به نام اشك جامه عمل پوشانید، او از بزرگ‌زادگان پارتی بود و بعدها نسب او را به هخامنشیان رساندند که محل تردید است.

در حالیكه سلوكیان هفتاد سال از سلطنت بر ایران پشت سرگذاشته بودند، ‌قیام اشك سلوكیان را به نشان دادن عكس العمل واداشت. و علیرغم تصور از آن سپاه سلوكی با شكست مواجه شد و این اولین پیروزی رسمی پارتیان و متحدانشان در برابر قوم حكومت‌گر بود.

پس از اشك برادر و جانشین وی تیرداد بر قدرت پارتیان افزود و بر توسعه متصرفات افزود و بدین ترتیب پیشروی آنان از شرق به سمت غرب آغاز گردید.و روز به روز بر قدرت پارتیان و تثبیت حكومتشان افزوده می شد.و با اقدامات مهرداد شاه دیگر پارتی قلمرو پارتیان كه به افتخار نام احیاگر استقلال ایران(ارشك یا اشك) اشكانی خوانده شد. به وسیع ترین حد خود رسید.

مهمترین رمز موفقیت ها و پیروزی های مهرداد اول همگی در سایه شفقت و انسانیت نهفته در سرشت وی بود، آن چنان كه محققان وی را از نظر بزرگ منشی، بلند نظری، متانت و نجابت اخلاقی در دودمان اشكانی، همتای كوروش بزرگ در دودمان هخامنشی دانسته اند. نام اشك توسط همه شاهان اشكانی حفظ شد به طوریكه فرعون توسط فرمانروایان مصر، قیصر یا سزار توسط رومیان كسری یا خسرو توسط ساسانیان به كار می رفت.

“اشک” و نخستین اندیشه استقلال
3 (60%) 2 votes

اگرچه فرهنگ یونانی در دوره هلنی نزد مردم خاور نزدیک مقبولیت قابل توجهی پیدا کرده بود، اما در دوره اشکانیان شاهد احیای فرهنگ ایرانی در مذهب، هنر و حتی پوشاک هستیم. در این دوره شکوه فرهنگی مملکت به حد اعلی رسید.

پادشاهان اشکانی با آگاهی از هر دو ریشه هلنی و ایرانی ممالک زیر سلطه خود، پس از آنکه خود را شاهنشاه خواندند، خود را فیلهلنیسم (یونانی دوست) معرفی کردند. واژه فیلهلنی تا دوره سلطنت اردوان سوم بر روی سکه‌ها ضرب می‌شد. حذف این واژه از روی سکه‌ها از نشانه‌های احیای فرهنگ ایرانی در دوره اشکانیان است.

یکی از شاخصه های مهم این دوره، سکولار بودن کشور است. ایران در این زمان به آزادی دین و مذهب اعتقاد داشت. بودایی و مسیحی و یهودی و زرتشتی و مهرپرست و بت پرست همه کنار هم آزادانه زندگی میکردند.

بلاش یکم اولین پادشاه اشکانی بود که خط اشکانی و زبان پارتی را مورد استفاده قرار داد و به جای استفاده از الفبای یونانی، سکه‌هایی به خط اشکانی ضرب نمود. با این وجود از الفبای یونانی تا پایان دوره اشکانیان بر روی سکه‌ها استفاده می‌شد.

از دیگر وقایع مهم این دوره، جنگ های پارتیزانی، وجود دو مجلس شاهی و بزرگان و همینطور شیوه فدرالی حکومت توسط پارتیان بود.

فرهنگ اشکانیان
5 (100%) 1 vote

حدود 200 میلیون سال پیش در دوران حکومت دایناسورها بر روی زمین، جانور خزنده ای شبیه به سوسمار وجود داشت که داسی سوسمار (drepanosaurus) نام گذاری شده است. این جانور پنجه ها و نیز انگشت  عظیمی روی پاهای جلویی داشته و از این پنجه ها و چنگال های بزرگ و بازوهای قدرتمند برای پاره کردن پوست درختان و پیدا کردن حشرات درون آن و نیز به عنوان ابزار حفاری استفاده می کرد. کارهایی مشابه آن چه که مورچه خواران امروزی انجام می دهند.

داسی سوسمار جزو چهاراندامان محسوب می شود. چهاراندامان از ماهی های دارای باله های لبکی که در دوره اواخر دونین زندگی می کردند تکامل یافته اند. نسل این ماهی ها منقرض شده و گمان می رود که ابتدا دوزیستان از آنها تکامل یافته باشند.

اندام های جلویی بیشتر چهاراندامان دارای شباهت های خاصی از نظر شکل و آرایش استخوانی هستند ولی ساختار اندام های جلویی در خزندگان با تغییرات شاخصی همراه شده است. این نشان می دهد که اندام های جلویی چهارپایان اولیه، متنوع تر از چیزی بوده که قبلاً گمان می رفت.

داسی سوسمارها دو استخوان با شکل های متفاوت دردو اندام جلویی داشتند که از استخوان بازویشان گسترش می یافته. این استخوان ها موازی نبودند. یکی از این استخوان ها هلالی شکل بوده. دو استخوان مچ بلند و باریک به این استخوان هلالی شکل متصل بودند و خیلی بلند تر از استخوان های مچ دست دیگر بودند.

چون اندام های جلویی چنگال های قدرتمندی داشته اند دانشمندان حدس می زنند داسی سوسمارها از بازوها و چنگال هایشان برای حفاری استفاده می کرده اند.

داسی سوسمار
به اين كتاب امتياز بدهيد.
دانلود همه كتاب‌های تاريخ‌بوك با يك كليك